Plavi mlaz (blue jet) – neobična električna pojava u atmosferi, munja prema svemiru

Munja koja se iz oblaka kreće prema svemiru umesto prema tlu? Ova retka pojava je početkom novembra zabeležena sa Azurne obale.

Kod grmljavinskih oluja prilikom električnih pražnjena uobičajen prizor je da se munja grana od oblaka nadole - prema tlu. Međutim, u retkim slučajevima može se desiti da se munja prostire naviše od vrha oblaka – prema svemiru, što se može videti na priloženim slikama koje su zabeležene sa Azurne obale početkom novembra 2022. god.

Ova retka električna pojava u atmosferi poznata je pod nazivom plavi mlaz (ili plava struja, eng. blue jet), i može se javiti u okviru snažnih grmljavinskih nepogoda.

Plavi mlazevi su delimično jonizovane svetleće kupe plave boje, koje se od vrha grmljavinske nepogode prostiru naviše brzinama i oko 100km/s, a mogu dosegnuti i do visine oko 40-50km. Na snimku iznad se može videti kako izgleda ova pojava gledano iz svemira – sa satelita.

Ponekad plavi mlaz može pokrenuti još jednu retku i spektakularnu električnu pojavu – vilenjake (eng. red sprites) o kojima smo ranije detaljnije pisali.

Plavi mlazevi se teško mogu osmotriti zbog vrlo kratkog trajanja, koje je svega nekoliko desetina delova sekunde (100-200 milisekundi), usled čega je retko ko u svetu uspeo da vidi i zabeleži ovu pojavu.

Ova pojava se može osmotriti sa veće udaljenosti od snažne grmljavinske oluje, budući da se ispod i u blizini nepogode ne vide vrhovi oblaka odakle plava struja kreće, a takođe se može osmotriti iz aviona i svemira. Na snimku iznad, napravljenom iz grada Darvina u Australiji, može se videti ova pojava iz električno-aktivne oluje.